Η Βυζαντινή Εποχή στην Ελλάδα

Η πορεία του Κωνσταντίνου

Η κρίση απλώθηκε σιγά σιγά σε ολόκληρη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Με την αδυναμία διακυβέρνησης μιας αχανούς κυριολεκτικά αυτοκρατορίας, ο Διοκλητιανός αναλαμβάνει την εξουσία το 285 μ.Χ..

Σύντομα, θα χωρίσει τις Ρωμαϊκές κτίσεις σε μια Δυτική και μια Ανατολική Αυτοκρατορία. Κάθε μια θα διοικηθεί από διαφορετικό Αυτοκράτορα. Όταν ο Διοκλητιανός θα παραιτηθεί το 305 μ.Χ., μια σειρά από σημαντικά γεγονότα θα συντελέσουν στην ολοκληρωτική παρακμή. Η Ρώμη δύει, για να δώσει τη θέση της σε έναν Κορυφαίο Πολιτισμό, ο οποίος φέρει απόλυτα Ελληνική σφραγίδα. Εισερχόμαστε στην Βυζαντινή εποχή, που θα κρατήσει μέχρι το 1453 μ.Χ..

Η "Τετραρχία" θα δημιουργηθεί το 293 μ.Χ., αφού όμως χωριστεί η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα δύο το 286 μ.Χ.. Ως Αύγουστος θα παραμείνει ο Διοκλητιανός στο ανατολικό τμήμα και ο Μαξιμιανός θα τοποθετηθεί στο δυτικό τμήμα. Ο Γαλέριος θα τοποθετηθεί Καίσαρας στην Ανατολή κι ο Κωνστάντιος Α' ο Χλωρός Καίσαρας στη δύση. Με την παραίτηση του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού οι Καίσαρες θα γίνουν Αύγουστοι.

Ο Γαλέριος θα επιλέξει ως Καίσαρες τον Μαξιμίνο Δάια στην ανατολή και τον Σέβηρο στη δύση. Ο γιος του Κωνστάντιου του Α' του Χλωρού, ο Κωνσταντίνος, έχει αδικηθεί. Είναι τα χρόνια που εκείνος και ο πατέρας του θα κινηθούν μαζί σε μια νικηφόρα εκστρατεία. Όταν ο Κωνστάντιος θα πεθάνει, ο Κωνσταντίνος θα ανακηρυχθεί από τις λεγεώνες Αύγουστος. Την ίδια στιγμή στην Ρώμη, ο Μαξέντιος, που ήταν γιος του Μαξιμιανού, θα πάρει τον τίτλο του Αυγούστου και θα ανακαλέσει τον πατέρα του συναυτοκράτορα. Και ο Λικίνιος όμως, θα πάρει τον τίτλο του Αυγούστου στην Ανατολή. Την ίδια περίοδο θα αποκτήσουν τίτλο Αυγούστου κι άλλα δύο πρόσωπα, ο Μαξιμίνος και ο Σέβηρος.

Ο Κωνσταντίνος θα χωρίσει γρήγορα την πρώτη γυναίκα του και θα παντρευτεί την Φαύστα. Με αυτόν τον τρόπο θα αποκτήσει συγγένεια με τον Μαξιμιανό και τον Μαξέντιο. Ο γάμος πάντως δεν θα βοηθήσει να αναγνωριστεί ως Αύγουστος από τον Γαλέριο.

Ο Σέβηρος θα παραμείνει Αυτοκράτορας για δύο χρόνια, το 306 και το 307 μ.Χ.. Πολύ σύντομα πέθανε με δόλιο τρόπο από τον Μαξέντιο. Ο Διοκλητιανός, την εποχή εκείνη, θα αναγκάσει τον Μαξιμιανό να παραιτηθεί για δεύτερη φορά. Όταν ο Κωνσταντίνος θα τον υποδεχτεί, ο Μαξιμιανός θα αυτοανακηρυχθεί αυτοκράτορας κι αργότερα θα προσπαθήσει να τον δολοφονήσει. Η Φαύστα όμως, θα σώσει τον Κωνσταντίνο και αφού ο Μαξιμιανός θα συλληφθεί, θα βρεθεί απαγχονισμένος το 310 μ.Χ.. Ο Μαξέντιος θα κατηγορήσει τον Κωνσταντίνο, ο οποίος όμως, θα υποστηρίξει πως ο Μαξιμιανός είχε αυτοκτονήσει.

Σύντομα έρχεται και το τέλος του Γαλέριου, που ήταν γνωστός για τους διωγμούς του κατά των Χριστιανών. Το 311 μ.Χ. αρρωσταίνει βαριά από ανίατη ασθένεια και πεθαίνει. Τα χρόνια εκείνα, ο Μαξέντιος θα θεωρήσει εχθρό τον Λικίνιο. Στη μάχη της Μιλβίας Γέφυρας όμως, ο Μαξέντιος θα σκοτωθεί. Πριν τη μάχη, ο Κωνσταντίνος είδε στον ουρανό να σχηματίζεται Σταυρός με τη φράση "Εν τούτω Νίκα". Αφού διέταξε ο Σταυρός να γίνει "Λάβαρο", ο Κωνσταντίνος έχει γίνει πλέον Χριστιανός. Ήταν 28 Οκτωβρίου του 312 μ.Χ.. Ο Κωνσταντίνος αποδεκάτισε τον στρατό του Μαξέντιου, ο οποίος τρομοκρατημένος πνίγηκε στον ποταμό Τίβερη.

Σύντομα, ο Μαξιμίνος θα πεθάνει. Ο Κωνσταντίνος παραμένει Αύγουστος στη Δύση και ο Λικίνιος Αύγουστος στην Ανατολή. Ο Λικίνιος θα αναζητά συνεχώς ευκαιρίες για να αντιμετωπίσει τον Κωνσταντίνο.

Τα προηγούμενα χρόνια είχε υπογραφεί ανάμεσα τους το "Διάταγμα των Μεδιολάνων". Οι Χριστιανοί εκείνη την εποχή εκφράζουν ελεύθερα την πίστη τους, αφού υπάρχει Ανεξιθρησκία και Θρησκευτική ελευθερία! Ο Κωνσταντίνος άλλωστε, τους προστάτευε από τη στιγμή που έγινε κι ο ίδιος Χριστιανός.

Το 320 μ.Χ. οι Χριστιανοί υπήκοοι του Λικίνιου θα εκφράζουν ανοιχτά τη συμπάθεια τους προς τον Κωνσταντίνο. Αυτό θα είναι αρκετό για να ξεκινήσουν νέοι διωγμοί. Θα μπορούσε να θεωρηθεί μια καλά σχεδιασμένη κίνηση, ώστε να προκληθεί η οργή του Κωνσταντίνου. Πράγματι, οι εξεγέρσεις στην ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, θα αναγκάσουν τον Κωνσταντίνο να δράσει! Ο πόλεμος μεταξύ των δύο Αυγούστων ξεσπά το 324 μ.Χ.. Ο Κωνσταντίνος θα κυνηγήσει και θα νικήσει πολλές φορές τον Λικίνιο, αλλά η ζωή, του χαριζόταν συνεχώς. Το όφειλε στην γυναίκα του την Κωνσταντία, που ήταν αδερφή του Κωνσταντίνου. Οι φήμες για συμφωνίες του Λικίνιου σχετικά με την ανάκτηση του θρόνου όμως, θα του στοιχίσουν τελικά τη ζωή.

Ο Κωνσταντίνος είναι πλέον, ο Μοναδικός Αυτοκράτορας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το 324 μ.Χ. θα ιδρύσει την Κωνσταντινούπολη και με αυτή του την κίνηση ξεκινάει κι επίσημα μια Νέα Χρυσή Εποχή. Μέσα σε αυτή, η Ελλάδα θα πρωταγωνιστήσει και θα μεγαλουργήσει. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είναι πραγματικότητα!

Τα Βυζαντινά Χρόνια

Η Α' Οικουμενική Σύνοδος πραγματοποιείται το 325 μ.Χ.. Η Αγία Ελένη έμαθε πως οι Άγιοι Τόποι βρισκόντουσαν σε άσχημη κατάσταση και έτσι τον επόμενο χρόνο ανεχώρησε για τα Ιεροσόλυμα.

Είναι η εποχή που θα ανακαλύψει τον Τίμιο Σταυρό κάτω από τον Ναό της Αφροδίτης στον Γολγοθά. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία θα οδηγηθεί εκεί, από τον Βασιλικό που φύτρωνε μονάχα σε αυτό το μέρος! Λέγεται, πως για να ξεχωρίσει τον Τίμιο Σταυρό, από εκείνους στους οποίους σταυρώθηκαν οι ληστές, ακούμπησε πάνω του το άψυχο σώμα μιας γυναίκας, η οποία κι αναστήθηκε. Ο Σταυρός υψώθηκε, ώστε να είναι ορατός από το πλήθος του κόσμου που μαζεύτηκε στην περιοχή! Εκείνα τα χρόνια, η Αγία Ελένη έχτισε και τον Ναό της Αναστάσεως.

Το 330 μ.Χ. η Κωνσταντινούπολη εγκαινιάζεται κι επίσημα. Η πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μεταφέρεται εκεί. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έχει γεννηθεί. Το έμβλημα της, ο Δικέφαλος Αετός, θα υιοθετηθεί πολλά χρόνια μετά τον Κωνσταντίνο και την Ελένη. Η προσφορά τους βεβαίως, ήταν τόσο μεγάλη που θα ανακηρυχθούν Άγιοι, αφού έβαλαν κι οι δυο τη σφραγίδα τους και στη θρησκευτική ιστορία, που αφορά την Ελλάδα.

Το 393 μ.Χ. θα καταργηθούν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Δυο χρόνια αργότερα, η Αυτοκρατορία θα διαιρεθεί οριστικά σε δύο τμήματα. Η Δυτική Αυτοκρατορία θα παρακμάσει ως και το 476 μ.Χ., που πέφτει οριστικά. Την ίδια ώρα, θα σημειώνεται ραγδαία ακμή στην Ανατολική Αυτοκρατορία.

Τον 5ο και τον 6ο αιώνα μ.Χ. θα ζήσει ο Ιουστινιανός ο Α'. Το Βυζάντιο βιώνει τα χρόνια της μεγάλης ακμής. Η Χριστιανική θρησκεία έχει επικρατήσει. Ιδρυτής της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως θεωρείται ο Άγιος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος. Σύμφωνα με την παράδοση, ίδρυσε την "Επισκοπή Βυζαντίου". Σύντομα, ο Αυτοκράτορας θα λάβει σκληρά μέτρα κατά των ειδωλολατρών. Το κλείσιμο της περίφημης Ακαδημίας των Αθηνών ήταν ένα από αυτά.

Το 529 μ.Χ., ο Παρθενώνας που ήταν αφιερωμένος στην Θεά Αθηνά, αφιερώνεται στην Παρθένο της Χριστιανοσύνης, την Παναγία. Για τον σκοπό αυτό, ο Παρθενώνας μετατρέπεται σε εκκλησία, γνωστή ως "Παναγιά η Αθηνιώτισσα". Στα χρόνια που ζει ο Ιουστινιανός ο Α', θα χτιστεί επίσης κι ο μεγαλοπρεπέστερος όλων των ναών, ο Ναός της "Αγίας του Θεού Σοφίας", η γνωστή μας Αγία Σοφία. Το 537 μ.Χ. θα τελεστούν και τα επίσημα εγκαίνια του. Ο Αυτοκράτορας θα φωνάξει με θαυμασμό, πως νίκησε τον Σολόμωντα!

Τα χρόνια της μεγάλης ακμής, η αυτοκρατορία αποκτά σιγά σιγά τα ελληνικά της χαρακτηριστικά. Κατά τον 7ο αιώνα μ.Χ. μάλιστα, επίσημη γλώσσα της Αυτοκρατορίας θα γίνει η Ελληνική. Μετά τον 7ο αιώνα μ.Χ., η ελληνική συνείδηση έχει δημιουργηθεί και οι αυτοκράτορες στην πλειοψηφία τους είναι Έλληνες!

Περίπου το 610 με 641 μ.Χ., οι Πέρσες θα πολιορκήσουν την Κωνσταντινούπολη. Την περίοδο εκείνη, ο Ηράκλειος έχει εκστρατεύσει εναντίον τους. Ένας μεγάλος ανεμοστρόβιλος θα καταστρέψει τον Περσικό στόλο και η Κωνσταντινούπολη θα προστατευτεί. Ο λαός της πόλης έψαλλε όλο το βράδυ στην Υπεραγία Θεοτόκο, αφού της αποδόθηκε αυτό το θαύμα. Ο Ακάθιστος Ύμνος έχει δημιουργηθεί.

Οι Έλληνες βρήκαν στο Βυζάντιο αυτό που τους στέρησε η Ρώμη. Όπως κατάφεραν να δημιουργήσουν στην αρχαία Ελλάδα, στηριζόμενοι στη θρησκεία τους, έτσι και τώρα. Κάνουν λοιπόν την Θρησκεία, τέχνη. Οι Αγιογραφίες κι η περίφημη Βυζαντινή μουσική θα χαρακτηρίσουν την εποχή.

Το 815 μέχρι το 885 μ.Χ. θα ζήσει ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος. Γεννημένοι στην Θεσσαλονίκη, θα εκχριστιανίσουν τους Σλάβους και θα φτιάξουν ένα νέο αλφάβητο για εκείνους, βασισμένο στην Ελληνική γλώσσα. Σύντομα θα κατηγορηθούν, καθώς ο Χριστιανισμός ως εκείνη την εποχή κηρύττεται μονάχα στα Ελληνικά, στα Εβραϊκά και στα Λατινικά. Η βαθιά τους πίστη έσπαγε τα στερεότυπα της εποχής, αφού θεωρούσαν, πως ο κάθε λαός έχει το δικαίωμα, να δοξάζει τον Θεό στη δική του γλώσσα.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 958 μ.Χ., θα γεννηθεί ο Βασίλειος ο Β', γνωστός ως Βουλγαροκτόνος. Επί εποχής του θα εξεγερθούν οι Βούλγαροι με στόχο τον θρόνο. Με την Μάχη του Κλειδίου το 1014 μ.Χ., ο Βασίλειος ο Β' θα σταματήσει τις σφαγές και τις λεηλασίες που έκαναν οι Βούλγαροι. Τους αιχμαλώτους που θα συλλάβει θα τους τυφλώσει, εκτός από 1 στους 100, που τον άφηνε μονόφθαλμο, για να οδηγήσει τους υπόλοιπους στον αρχηγό τους, τον Σαμουήλ. Μετά την Μάχη του Κλειδίου, ο Βασίλειος ο Β' φτάνει στην Αθήνα, για να δεχτεί τις προσευχές του η Παναγιά η Αθηνιώτισσα.

Ο Βασίλειος ο Β' θα παντρέψει την αδερφή του την Άννα με τον πρίγκηπα Βλαδίμηρο από την Ρωσία. Όταν ο ίδιος ο πρίγκηπας θα βαπτισθεί Χριστιανός, η Χριστιανοσύνη εισάγεται στην Ρωσία κι ο Ρωσικός λαός βαπτίζεται! Ο Εκχριστιανισμός των Ρώσων είχε αρχίσει από τα παλαιότερα χρόνια, όταν βαπτίσθηκε η Αρχόντισσα Όλγα. Το 1025 μ.Χ. πάντως, ο Βασίλειος ο Β' ο Βουλγαροκτόνος πεθαίνει.

Το 1204 μ.Χ., δεκάδες χρόνια μετά το Σχίσμα, η Κωνσταντινούπολη θα αλωθεί από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας. Αν και στόχος τους είναι οι Άγιοι Τόποι και η ανάκτηση τους, οι Σταυροφόροι κι οι Οθωμανοί δεν θα έρθουν ποτέ σε σύγκρουση. Αντίθετα, οι Ορθόδοξοι θα βρεθούν τελικά στο στόχαστρο τους. Η Δ' Σταυροφορία άλλωστε, έγινε για καθαρά οικονομικούς λόγους!

Με την Άλωση ιδρύονται 4 νέα κράτη (Βασίλεια)· η Λατινική Αυτοκρατορία, το Βασίλειο της Νίκαιας, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και το Δεσποτάτο της Ηπείρου. Η Λατινική Αυτοκρατορία, σε αντίθεση με τα 3 άλλα κράτη, δεν φέρει ελληνικά στοιχεία. Η ζωή της θα είναι μικρή, αφού η Αυτοκρατορία της Νίκαιας θα ανακαταλάβει την Κωνσταντινούπολη το 1261 μ.Χ..

Οι δύο αιώνες που θα ακολουθήσουν θα είναι και οι τελευταίοι για το Βυζάντιο. Η ανακτημένη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους, θα είναι σαφώς μικρότερη σε μέγεθος. Αρκετά από τα "κράτη" που δημιουργήθηκαν στην πορεία του χρόνου, δεν θα επανενταχτούν στο Βυζάντιο. Μέσα σε αυτά, βρίσκεται η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας αλλά και το Δεσποτάτο της Ηπείρου.

Η επιτυχία του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Η' ήταν μεγάλη, αφού ο ίδιος συνέβαλε καθοριστικά στην ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Λατίνος Αυτοκράτορας βεβαίως, ονειρευόταν μια νέα Λατινική Αυτοκρατορία. Ο Μιχαήλ ο Η' όμως, τον σταματά κι ιδρύει την Δυναστεία των Παλαιολόγων. Η Δυναστεία των Παλαιολόγων μέλλεται να είναι κι η τελευταία για το Βυζάντιο.

Το 1262 μ.Χ. θα δημιουργηθεί το Δεσποτάτο του Μυστρά (Μορέως). Ο 13ος αιώνας χαρακτηρίζεται από τις σπουδαίες ανακατατάξεις στον Ελλαδικό χώρο, που είναι αποτέλεσμα της προσωρινής πτώσης του Βυζαντίου. Το Δεσποτάτο του Μυστρά θα εξελιχθεί σε έναν σημαντικό, Ελληνικό, Πολιτικοπολιτιστικό πυρήνα.

Λίγο πριν την πτώση του Βυζαντίου, χτίζεται στην Θεσσαλονίκη ο Λευκός Πύργος. Το χτίσιμο του έγινε πιθανά σε θέση παλαιού πύργου. Αποτέλεσε οχυρωματικό έργο, που οι Οθωμανοί θα λειτουργήσουν και ως φυλακή. Τα χρόνια εκείνα θα ονομαστεί "Πύργος του Αίματος" αλλά και "Κόκκινος Πύργος", μιας κι ήταν φυλακή μελλοθανάτων και οι τοίχοι γέμιζαν συνεχώς με αίμα.

Η Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως

Το 1404 μ.Χ. γεννιέται ο Κωνσταντίνος ο ΙΑ' ο Παλαιολόγος. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος θα αποτελέσει τον τελευταίο Αυτοκράτορα στο Βυζάντιο. Σε λίγα χρόνια, θα ζήσει την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και θα χαθεί ηρωικά μαζί της σαν ένας γνήσιος Έλληνας. Σημαία του θα είναι φυσικά ο Δικέφαλος Αετός με λιγοστές παραλλαγές.

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ανεβαίνει στον Αυτοκρατορικό Θρόνο το 1449 μ.Χ.. Πολύ σύντομα, θα διαπιστώσει πως η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο. Ο κίνδυνος αυτός θα γίνει περισσότερο αισθητός, με την άνοδο του Μωάμεθ του Β'. Οι Οθωμανοί Τούρκοι είχαν εξαπλωθεί και πλέον απειλούσαν την Βασιλεύουσα. Ο Στρατός θα αναδιοργανωθεί και διάφορα οχυρωματικά έργα θα ενισχύσουν την προστασία της Αυτοκρατορίας. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος θα ζητήσει επίσης, ενισχύσεις από την Δύση, εκείνη όμως θα αδιαφορήσει. Το Βυζάντιο είναι μόνο του!

Η αρχή του τέλους έχει φτάσει στις 28 Μαΐου του 1453 μ.Χ., όταν ο Μωάμεθ ο Β' θα αποφασίσει την τελική επίθεση εναντίον της πόλης! Μετά από την Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος θα αποκρούσει μαζί με τον στρατό του τους Τούρκους, με φοβερές όμως απώλειες. Την επόμενη μέρα, η αυλαία θα πέσει την στιγμή, που οι Τούρκοι θα μπουν στην Κωνσταντινούπολη από την αφύλακτη Κερκόπορτα. Η Κωνσταντινούπολη περνά στα χέρια των αλλόθρησκων κατακτητών. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν οι Τούρκοι θα προσπαθήσουν να σκοτώσουν τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, Άγγελος Κυρίου τον πήρε και τον πήγε σε μια σπηλιά! Εκεί τον μαρμάρωσε, μέχρι ο Θεός να του δώσει ξανά την ζωή, για να πάρει την Πόλη.

Με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης χάνεται η Βυζαντινή Αυτοκρατορία και φτάνει στο τέλος της μια περίφημη περίοδος, η Βυζαντινή Περίοδος. Η Κωνσταντινούπολη θα χαραχθεί στην μνήμη του Έλληνα, είτε μέσω θρύλων, είτε μέσω προφητειών ή και παραδόσεων ακόμα. Κάθε ιστορία θέλει η Πόλη, να γίνεται ξανά Ελληνική. Με την πτώση του Βυζαντίου, λήγει και ο Ελληνικός Μεσαίωνας. Για την Ελλάδα ξημερώνει μια ιδιαίτερα σκοτεινή περίοδος, η Περίοδος της Τουρκοκρατίας.

Άρρηκτα συνδεδεμένος με την Τουρκοκρατία είναι φυσικά ο Άγιος Γεώργιος. Η παράδοση τον θέλει να κατατροπώνει συνεχώς τους "αλλόθρησκους" με το κάτασπρο άλογο του. Ο Άγιος Γεώργιος αν και Άγιος της Χριστιανοσύνης, θα αποσπάσει τον σεβασμό των Τούρκων, όπως και η Παναγία. Η Βυζαντινή εποχή κλείνει. Εισερχόμαστε και επίσημα στην περίοδο της Τουρκοκρατίας!

Περισσότερα ιστορικά αφιερώματα εδώ.