Η εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου (1898 - 1923)

Η Ελλάδα επεκτείνεται...

Η εδαφική επέκταση της χώρας, η γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και η καταστροφή της Σμύρνης, θα αποτελέσουν τα κορυφαία γεγονότα που θα ζήσει η Ελλάδα στις αρχές του 20ου αιώνα μ.Χ..

Από τα τέλη του 19ου αιώνα μ.Χ.. παρατηρείται έντονη δραστηριότητα στην Μακεδονία. Οι αντάρτικες ομάδες που δημιούργησαν οι Βούλγαροι, σε συνδυασμό με τη δράση που παρουσίαζε η Εξαρχία, η εκκλησία δηλαδή της Βουλγαρίας, θα δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στους Έλληνες της περιοχής. Η Βουλγαρία επιχειρεί σιγά σιγά, να προσαρτήσει την Μακεδονία στα εδάφη της. Ο Αγώνας των Μακεδονομάχων θα είναι μια σημαντική αντίσταση όμως, και θα κρατήσει ως το 1908 μ.Χ..

Κορυφαίος Μακεδονομάχος είναι φυσικά ο Παύλος Μελάς! Γεννημένος το 1870 μ.Χ. ήταν αξιωματικός και πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα! Θα συμμετάσχει στο Μακεδονικό Κομιτάτο και θα αναπτερώσει το ηθικό των Ελλήνων! Πολύ σύντομα οι Τούρκοι θα τον περικυκλώσουν (1904 μ.Χ.) και αφού τραυματισθεί θα πεθάνει.

Είναι η εποχή που στην Κρήτη ξέσπασαν νέες εντάσεις. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος που είχε εκλεχθεί στην κυβέρνηση του νησιού, θα έρχεται συχνά αντιμέτωπος με τον Ύπατο Αρμοστή Γεώργιο, ο οποίος είχε μια τάση να δίνει συνεχώς υποσχέσεις στον Κρητικό λαό, δίχως να δίνει λύσεις. Στην προσπάθεια του ο Ελευθέριος Βενιζέλος να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που είχαν πλέον διογκωθεί, θα παραιτηθεί.

Το 1905 μ.Χ. θα ξεσπάσει η "Επανάσταση του Θερίσου". Ο Ελευθέριος Βενιζέλος θα κηρύξει την πολιτική Ένωση ανάμεσα στην Κρήτη και την μητέρα Ελλάδα, σε ένα Ελεύθερο Συνταγματικό Κράτος! Τόσο ο Ύπατος Αρμοστής Γεώργιος όσο και οι προστάτριες δυνάμεις, θα επιδιώξουν με φυλακίσεις να σταματήσουν την επανάσταση. Σύντομα, οι μεγάλες δυνάμεις θα βομβαρδίσουν και θέσεις των επαναστατών, κάτι, που θα ενισχύσει την μαχητικότητα τους για Ένωση. Αφού τα αιτήματα τους θα γίνουν δεκτά, η επανάσταση τερματίζει κι ο Ύπατος αρμοστής Γεώργιος παραιτείται. Οι Έλληνες πλέον, θα έχουν περισσότερα δικαιώματα στο νησί. Βρισκόμαστε λίγο πριν την οριστική Ένωση.

Στον βορρά, ο Μακεδονικός Αγώνας συνεχιζόταν μέχρι το 1908 μ.Χ.. Όταν οι Νεότουρκοι θα επικρατήσουν, οι Έλληνες κι οι Βούλγαροι θα κάνουν ένα βήμα πίσω. Είναι η χρονιά που ο Ελευθέριος Βενιζέλος κατεβάζει τη σημαία της επικυριαρχίας του σουλτάνου κι ανεβάζει την Ελληνική! Η ένωση έχει γίνει οριστικά! Πολύ σύντομα θα γίνει βουλευτής κι έπειτα από λίγους μήνες πρωθυπουργός της Ελλάδας.

Στην Μακεδονία όμως, υπήρχαν σοβαρά προβλήματα, την ίδια ώρα μάλιστα, που η Τουρκία είχε αποδιοργανωθεί πλήρως. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος θα αποφύγει αρχικά την πολεμική σύρραξη και θα προσπαθήσει να λύσει το Κρητικό ζήτημα. Η άρνηση που θα δείξει η Τουρκία, θα αναγκάσουν την Ελλάδα να συμμαχήσει με την Βουλγαρία η οποία θα έχει ήδη συμμαχήσει με την Σερβία. Επειδή μάλιστα η Βουλγαρία πίστευε πως η Ελλάδα θα αντιμετώπιζε προβλήματα στην πορεία, προτίμησε να μην κάνει μια συμφωνία μαζί της, σχετικά με το μοίρασμα των εδαφών που θα κέρδιζαν, στον πόλεμο που θα ακολουθούσε.

Η συμμαχία με την Βουλγαρία θα προκαλέσει αντιδράσεις καθώς ο Μακεδονικός Αγώνας ήταν ακόμα νωπός στις μνήμες των Ελλήνων. Σύντομα θα ξεσπάσουν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 1912 μ.Χ.), ύστερα από συλλογικό τελεσίγραφο των κρατών της Βαλκανικής Συμμαχίας (Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο) στην Τουρκία. Με το τελεσίγραφο ζητείται η διασφάλιση της αυτονομίας των εθνικών μειονοτήτων, που ζούσαν στην περιοχή, η Τουρκία όμως θα αρνηθεί κάθε συνεργασία.

Κάθε χώρα θα ξεκινήσει τον δικό της αγώνα μέσα στους Βαλκανικούς πολέμους. Στον πόλεμο θα συμμετέχει και ο Κωνσταντίνος ο Α', που συμμετείχε και στον πόλεμο του 1897 μ.Χ.. Σύντομα η Ελλάδα θα σημειώσει μεγάλες νίκες, αφού οι Τούρκοι θα είναι απασχολημένοι και με άλλα μέτωπα στην Ήπειρο και την Θράκη.  Γνωστή είναι η διαμάχη που θα έχει ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος ο Α', αφού ο μεν θα θέλει να σταματήσει την επέκταση των Βουλγάρων και ο δε των Σέρβων. Η άρνηση του Κωνσταντίνου θα αναγκάσει τον Ελευθέριο Βενιζέλο να απευθυνθεί στον ίδιο τον Βασιλιά της Ελλάδας Γεώργιο τον Α'!

Με την ανατίναξη του Τουρκικού θωρηκτού που είχε αναλάβει την προστασία της Θεσσαλονίκης, ο Ταξίν Πασάς θα παραδώσει την πόλη στον ελληνικό στρατό υπό όρους. Η άρνηση του Κωνσταντίνου θα αναγκάσει τον Βενιζέλο, να τον διατάξει να καταλάβει άμεσα την πόλη. Είναι 26 προς 27 Οκτωβρίου του 1912 μ.Χ..

Αν κι οι Έλληνες θα στείλουν μήνυμα στους Βουλγάρους πως η Θεσσαλονίκη είναι πλέον ελεύθερη, οι ίδιοι θα συνεχίσουν να κινούνται προς αυτήν για να διεκδικήσουν "μερίδιο" από την απελευθέρωση της. Ήταν όμως πλέον αργά! Οι μάταιες προσπάθειες των Βουλγάρων, θα τους αναγκάσουν σε διαπραγματεύσεις και αν και στην πόλη θα εισέλθει ολόκληρο Βουλγαρικό Σύνταγμα, η είσοδος του Βασιλιά της Ελλάδας στην πόλη λίγο αργότερα, θα κάνει εμφανέστερες τις ενδείξεις, πως ο Β' Βαλκανικός πόλεμος πλησιάζει! Η απογοήτευση της Βουλγαρίας είναι φανερή.

Η Ήπειρος είναι η περιοχή στην οποία θα σημειωθούν επίσης μεγάλες νίκες από την Ελλάδα! Στις αρχές του 1913 μ.Χ. όμως, θα δολοφονηθεί στην Θεσσαλονίκη ο Βασιλιάς της Ελλάδας Γεώργιος ο Α'. Ο Κωνσταντίνος ο Α' θα αποτελεί πλέον, τον νέο Βασιλιά της χώρας. Στις 30 Μαΐου 1913 μ.Χ. με την συνθήκη του Λονδίνου, ο Σουλτάνος παραχωρεί όλα τα εδάφη δυτικά της γραμμής Αίνου-Μηδείας, εκτός της Αλβανίας. Επίσης λυνόταν το Κρητικό ζήτημα ενώ παραδινόντουσαν τα νησιά του Αιγαίου καθώς και το Άγιο Όρος στην τύχη των Μεγάλων Δυνάμεων.

Η ένταση που θα δημιουργηθεί ανάμεσα στην Σερβία και την Βουλγαρία, θα φέρει αρκετά γρήγορα τη ρήξη στις μεταξύ τους σχέσεις. Το πρόβλημα δημιουργήθηκε όταν εδάφη της Σερβίας ανεξαρτητοποιήθηκαν, για να δημιουργηθεί η Αλβανία. Η Βουλγαρία άλλωστε, θέλει να επεκταθεί σημαντικά και να δημιουργήσει την Μεγάλη Βουλγαρία. Για τον σκοπό αυτό, η Εξαρχία αναλαμβάνει ξανά δράση! Ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος ξεσπά, όταν η Βουλγαρία θα επιτεθεί στην Ελλάδα.

Αν και στα σχέδια της Βουλγαρίας ήταν να κοπεί η επαφή ανάμεσα σε Ελλάδα και Σερβία, σύντομα θα ξεκινήσει η οπισθοχώρηση. Ταυτόχρονα θα γίνει και εκκαθάριση στον πληθυσμό της Θεσσαλονίκης. Ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος θα λήξει με την Συνθήκη του Βουκουρεστίου. Μεγάλοι Κερδισμένοι ήταν φυσικά οι Έλληνες κι οι Σέρβοι. Η Ελλάδα θα κερδίσει την Κρήτη, την νότια Μακεδονία, αλλά και την Καβάλα χάρη στο γάμο του Κωνσταντίνου με την αδερφή, του Κάιζερ. Κερδισμένοι όμως, θα βγουν και οι Τούρκοι και οι Ρουμάνοι, που με την ευκαιρία της δύσκολης θέσης στην οποία βρέθηκε η Βουλγαρία, θα της κηρύξουν πόλεμο για να κερδίσουν εδάφη.

Με το τέλος των Βαλκανικών πολέμων η Ελλάδα θα έχει διπλασιάσει σχεδόν τα εδάφη της. Βέβαια, στην πορεία του χρόνου θα αλλάξουν πολλές φορές τα σύνορα της χώρας μας, ωστόσο, σιγά σιγά διαμορφώνονται τα εδάφη που έχει περίπου η Σημερινή Ελλάδα.

Το τέλος των πολέμων δεν έχει έρθει δυστυχώς. Ο επόμενος πόλεμος θα μείνει στην ιστορία ως "Α' Παγκόσμιος πόλεμος" και αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σκληρός. Στην αρχή η Ελλάδα δεν θα πάρει μέρος, η συμμετοχή της όμως, από το 1916 μ.Χ. και μετά, θα συμπέσει με την κορύφωση ενός σύγχρονου εγκλήματος εις βάρος τον Ελλήνων. Η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού αποτελεί ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα στην παγκόσμια ιστορία, γνωστό ως "Γενοκτονία των Ποντίων"!

Το 1914 με 1915 μ.Χ. θα υπάρξει ένταση ανάμεσα στον Κωνσταντίνο τον Α΄ και τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο Βασιλιάς της Ελλάδας ως Γερμανόφιλος θα κρίνει πως η Ελλάδα ή θα πρέπει να βρεθεί στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων ή να μείνει ουδέτερη! Ο Ελευθέριος Βενιζέλος όμως, υποστήριζε πως η Ελλάδα έπρεπε να ταχθεί στο πλευρό της Αντάντ! Η ένταση στις σχέσεις των 2 ηγετών θα φέρει τον "Εθνικό Διχασμό" το 1916 μ.Χ.!

Η Προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας της οποίας αρχηγός θα είναι ο Ελευθέριος Βενιζέλος, θα ταχθεί ανοιχτά υπέρ της Αντάντ, δυνάμεις της οποίας θα έχουν κάνει απόβαση στη Θεσσαλονίκη. Εκεί βρίσκεται και το Κίνημα Εθνικής Αμύνης ύστερα από τον Εθνικό Διχασμό. Νωρίτερα, είχε καταληφθεί το οχυρό Ρούπελ από τις Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις κι ενώ η Ελλάδα δεν συμμετείχε στον πόλεμο. Στα μέσα του 1917 μ.Χ. η Ελλάδα θα βρεθεί επισήμως στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο! Είναι η περίοδος που ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος ο Α' θα εκθρονιστεί, ύστερα από τις πιέσεις των Αγγλογάλλων. Μαζί του θα απομακρυνθεί και ο διάδοχος Γεώργιος ο Β΄. Στον θρόνο ανεβαίνει ο Αλέξανδρος ο Α', ο δευτερότοκος γιος του Κωνσταντίνου.

Το 1918 μ.Χ. η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει με τη "Μάχη στο Σκρα" τις Βουλγαρικές δυνάμεις, τις οποίες και θα νικήσει. Με το τέλος του ίδιου χρόνου, ο πόλεμος θα φτάσει στο τέλος του και θα αρχίσουν να υπογράφονται νέες συνθήκες. Ο πόλεμος υπήρξε μια θαυμάσια ευκαιρία για την Τουρκία, ώστε να προχωρήσει στην "Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού" ή την "Γενοκτονία των Ποντίων" όπως είναι γνωστή. Η Τουρκία άλλωστε, είχε επιδοθεί σε πολύ σκληρές πράξεις και παλαιότερα. Θα μπορούσε να θεωρηθεί λοιπόν, πως είχε διαπράξει αρκετές φορές γενοκτονία.

Η Γενοκτονία περιλαμβάνει τρομερούς διωγμούς εις βάρος των Ελλήνων του Πόντου. Κάθε φιλελεύθερος νόμος παύθηκε. Τα τάγματα εργασίας είχαν ως μοναδικό σκοπό την ολοκληρωτική εξόντωση. Όλοι οι Πόντιοι ηλικίας 20 ως 45 περίπου ετών θα επιστρατευτούν και θα μεταφερθούν στα βάθη της Ανατολής. Από τα χέρια των Τούρκων δεν θα γλιτώσουν ούτε οι Αρμένιοι. Οι Τούρκοι θα προχωράνε συχνά σε κλοπές, σφαγές, βιασμούς, πυρπολήσεις ανθρώπων και χωριών αλλά και εξαφανίσεις Ελληνίδων. Υπήρχε η πεποίθηση, πως έτσι θα ήταν πιο εύκολος ο εκτουρκισμός όσων είχαν επιζήσει. Εμπνευστής αυτής της ιδέας δεν ήταν άλλος από τον Κεμάλ Ατατούρκ!

Το 1919 μ.Χ. ο Ποντιακός Ελληνισμός δέχεται το δεύτερο κύμα εξόντωσης από την Τουρκία. Σκληρότερα μέτρα, νέες σφαγές, κρεμάλες, αλλά και αποτρόπαια εγκλήματα συνθέτουν το τοπίο της εποχής. Οι Πόντιοι θα αναγκαστούν να ανέβουν στα βουνά και να δημιουργήσουν αντάρτικο. Ο ηρωισμός τους θα είναι αρκετός για να σωθεί ένας μεγάλος αριθμός Ποντίων.

Τα χρόνια αυτά υπογράφονται οι Συνθήκες του Νεϊγύ και των Σεβρών, το 1919 μ.Χ. και το 1920 μ.Χ. αντίστοιχα. Η Ελλάδα επεκτείνει εκ νέου τα εδάφη της. Η Δυτική και η Ανατολική Θράκη, αλλά και η Σμύρνη, βρίσκονται σε ελληνικά χέρια. Λίγο αργότερα, ο Βασιλιάς της Ελλάδας Αλέξανδρος ο Α΄ θα πεθάνει κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, ύστερα από δάγκωμα μαϊμούς που είχε μεταφερθεί στο Τατόι.

Οι νέες εντάσεις που θα ξεσπάσουν στην Ελλάδα για την διαδοχή του θρόνου, θα έχει ως αποτέλεσμα, να βρεθεί η πολιτική Βενιζέλου στο επίκεντρο των Διαξιφισμών. Οι Φιλελεύθεροι Βενιζελικοί ήταν της απόψεως, πως ο πόλεμος στη Μικρά Ασία πρέπει να συνεχιστεί, πιστοί στην "Μεγάλη Ιδέα". Η Ελλάδα όμως, δεν είχε ξαποστάσει καθόλου από τους συνεχείς πολέμους στους οποίους συμμετείχε. Αυτός είναι και ο λόγος, που οι προτάσεις που έκαναν οι Βασιλόφρονες, η Ηνωμένη Αντιπολίτευση δηλαδή, για τερματισμό του πολέμου, θα γίνουν τόσο αποδεχτές από την Ελληνική κοινωνία, ώστε να βρεθούν στην εξουσία αρκετά σύντομα.

Όταν ο Κωνσταντίνος ο Α' θα επιστρέψει με δημοψήφισμα, οι Μεγάλες δυνάμεις θα απομακρυνθούν από την υποστήριξη της Ελλάδας. Λειτουργούσε και ως μια περίφημη ευκαιρία για να προωθήσουν εκ νέου τα συμφέροντα τους. Στον πόλεμο που συνεχιζόταν στην Μικρά Ασία, παρά τα όσα ειπώθηκαν στη Συνδιάσκεψη των Παρισίων, στην οποία δόθηκε εντολή να αποσταλεί στρατός στη Σμύρνη, δεν υπήρξε η παραμικρή βοήθεια, ηθική, οικονομική ή σε ανθρώπινο δυναμικό. Η Ελλάδα αναμείχθηκε στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο βοηθώντας τις Μεγάλες Δυνάμεις, κάτι το οποίο όμως, ήταν προφανές πως δεν εκτιμήθηκε! Οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν χρειαζόντουσαν την Ελλάδα πλέον.

Όταν τα Ελληνικά στρατεύματα θα αποβιβαστούν στην Σμύρνη, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος θα τα υποδεχτεί με τεράστιο ενθουσιασμό. Αυτή του η κίνηση θα τον βάλει στο στόχαστρο των Τούρκων, οι οποίοι τον θέλουν πλέον, νεκρό. Γεννημένος το 1867 μ.Χ. σπούδασε στη Θεολογική σχολή της Χάλκης, χειροτονήθηκε, διετέλεσε Μητροπολίτης Δράμας και τέλος μετετέθη στην Σμύρνη. Στον ερχομό του Ελληνικού Στρατού είδε την Σωτηρία της Μικράς Ασίας. Τα πράγματα όμως, θα έπαιρναν άλλη τροπή.

Είναι εμφανές ήδη από το 1921 μ.Χ., πως οι Μεγάλες Δυνάμεις προετοίμαζαν το έδαφος για αποχώρηση των Ελλήνων από την Σμύρνη. Η Ελληνική πλευρά όμως, αντίθετη σε αυτό το σχέδιο, θα επιτίθεται στους Τούρκους σημειώνοντας μάλιστα μεγάλες επιτυχίες. Όταν ο Ελληνικός στρατός θα αποφασίσει να μπει στην Άγκυρα και να την καταλάβει, η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει. Η Τουρκία είχε αναπτύξει ιδιαίτερες σχέσεις εκείνα τα χρόνια τόσο με την Γαλλία όσο και με την Ιταλία και την Ρωσία!

Οι αποτυχημένες επιθέσεις των Ελλήνων, θα φέρουν την οπισθοχώρηση. Το 1922 μ.Χ. οι Τούρκοι θα επιτεθούν με σφοδρότητα στον Ελληνικό στρατό. Η πυρκαγιά που ξέσπασε από τους Τούρκους σε συνοικία της Σμύρνης, είναι ένδειξη πως η μάχη έχει χαθεί. Με την είσοδο των Τούρκων στην Σμύρνη, οι Έλληνες θα τρέξουν πανικόβλητοι στην Προκυμαία, πολλοί από αυτούς όμως, θα βρουν τραγικό θάνατο. Οι Μεγάλες Δυνάμεις έχοντας ουδέτερο ρόλο, έκοψαν τα χέρια, έριξαν καυτό νερό ή έπνιξαν στη θάλασσα τους Έλληνες που προσπάθησαν να βρουν καταφύγιο στα πλοία τους! Για πολλοστή φορά, οι Μεγάλες Δυνάμεις είχαν δείξει το αληθινό τους πρόσωπο!

Με την "ευλογία" των Μεγάλων Δυνάμεων, οι Τούρκοι θα κυνηγήσουν τους Έλληνες με σκοπό να τους σκοτώσουν! Όσοι κατάφεραν να φύγουν από τη φλεγόμενη Σμύρνη, πέρασαν στην Ελλάδα ακόμα και κολυμπώντας. Στην φωτιά παραδόθηκαν πάνω από 60.000 κτίρια.

Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος θα βρει τραγικό τέλος όταν θα του βγάλουν τα μάτια, θα του κόψουν την γλώσσα και τα αυτιά και σέρνοντας τον από τα μαλλιά και από τα γένια θα του τα ξεριζώσουν. Το σώμα του θα το δέσουν και θα το σύρουν σε όλη την πόλη για να κομματιαστεί. Η φριχτή αυτή σφαγή, ήταν ένδειξη του μίσους των Τούρκων για τους Έλληνες, όμως, ο Εθνομάρτυρας Χρυσόστομος έγινε σύμβολο, διότι ο ίδιος δεν εγκατέλειψε αν και κατάλαβε το τέλος του. Αυτός είναι κι ο λόγος που ανακηρύχθηκε Άγιος της Εκκλησίας μας!

Ο Κωνσταντίνος ο Α' θα παραιτηθεί ύστερα από απαίτηση των Συνταγματαρχών και στον θρόνο θα ανέβει ο Γεώργιος ο Β'. Ένα χρόνο αργότερα ο Κωνσταντίνος ο Α' πεθαίνει. Επίσης, θα οριστεί ανακριτική επιτροπή και θα καταδικαστούν σε θάνατο, διάφοροι πολιτικοί που κυβέρνησαν μετά τον Νοέμβριο του 1920 μ.Χ.! Με τη συνθήκη της Λωζάνης το 1923 μ.Χ., η Ελλάδα έχασε την Ανατολική Θράκη, την Σμύρνη αλλά και κάποια νησιά του Αιγαίο. Η Μεγάλη Ιδέα κατέληξε σε πανωλεθρία και η Ελλάδα υποχρεώθηκε να πληρώσει πολεμικές αποζημιώσεις στην Τουρκία. Ο Τραγικός απολογισμός της Σμύρνης ήταν 50.000 νεκροί. Με τις ανταλλαγές των πληθυσμών, σταματά και η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, στον οποίο βρήκαν τραγικό θάνατο 350.000 Πόντιοι.

Περισσότερα ιστορικά αφιερώματα εδώ.